เอกสารประกอบการบรรยาย
วิชา กฎหมายลักษณะนิติกรรมและสัญญา
LA 101 : JURISTIC ACT & CONTRACT
   
ผู้สอน

   รองศาสตราจารย์  ดร.กำชัย  จงจักรพันธ์
   รองศาสตราจารย์  ดร.ดาราพร  ถิระวัฒน์

   
เค้าโครง
ส่วนที่ 1   นิติกรรม
 
หมวดที่ 1  บทนำ
1.
วัตถุประสงค์และขอบเขตของวิชานิติกรรมและสัญญา
2.
ความสำคัญและความสัมพันธ์ของวิชานิติกรรมกับวิชากฎหมายอื่น ๆ
   
   
หมวดที่ 2  ลักษณะทั่วไปของนิติกรรม
1.
เหตุการณ์ธรรมดา : เหตุในกฎหมายหรือนิติเหตุ
2.
ลักษณะทั่วไปของนิติกรรม (ม.149)
3.
ชนิดหรือประเภทของนิติกรรม
   
   
หมวดที่ 3  ความสมบูรณ์ของนิติกรรม
1.
ความสมบูรณ์ของบุคคลในการทำนิติกรรม (ม.153)
1.1
ผู้เยาว์ (ม.19 - 27)
1.2
คนไร้ความสามารถ (ม.28, 29, 31)
1.3
บุคคลวิกลจริต (ม.30)
1.4
คนเสมือนไร้ความสามารถ (ม.32 - 36)
   
2.
แบบของนิติกรรม (ม.152)
 
2.1
ลักษณะทั่วไปของแบบของนิติกรรม
2.2
ประเภทของแบบ
2.3
การกระทำซึ่งไม่ใช่แบบของนิตกรรม
 
3.
วัตถุประสงค์ของนิติกรรม (ม.150 - 151)
   
4.
ความไม่สมบูรณ์ในการแสดงเจตนา
 
4.1
การไม่ตรงกันระหว่างเจตนาภายในกับการแสดงออกมาภายนอก
(ก)
การไม่ตรงกันระหว่างเจตนาภายในกับการแสดงออกมาภายนอก ที่เกิดขึ้นโดยผู้แสดงเจตนารู้ตัว (คือต้องการ)
-
การแสดงเจตนาซ่อนเร้น (เป็นกรณีที่ผู้แสดงเจตนาตั้งใจให้การแสดงเจตนาออกมานั้น ไม่ตรงกับเจตนาภายในตาม ม.154)
-
การแสดงเจตนาลวง (ม.155 วรรคแรก)
-
การแสดงเจตนาอำพราง (นิติกรรมอำพราง ม.155 วรรคสอง)
 
(ข)
การไม่ตรงกันระหว่างเจตนาภายในกับการแสดงออกมาภายนอกที่เกิดขึ้น โดยผู้แสดงเจตนาไม่รู้ตัว
-
ความสำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรม (ม.156, 158)
-
ความสำคัญผิดในคุณสมบัติของบุคคลหรือทรัพย์ (ม. 157, 158)
 
 
4.2
ความบกพร่องในการแสดงเจตนา
(ก)
กลฉ้อฉล (ม.159 - 163, 167)
-
กลฉ้อฉลถึงขนาดให้ทำนิติกรรม
-
กลฉ้อฉลเพียงเพื่อเหตุให้รับเอาข้อกำหนดอันหนักยิ่งกว่าปกติ
-
การทำกลฉ้อฉลโดยการนิ่ง
-
การทำกลฉ้อฉลโดยคู่กรณีทั้งสองฝ่าย
 
(ข)
ข่มขู่ (ม.164 - 167)
-
การข่มขู่ที่ทำให้นิติกรรมเป็นโมฆียะ
-
การกระทำที่กฎหมายไม่ถือว่าเป็นการข่มขู่
-
การข่มขู่โดยบุคคลภายนอก
   
หมวดที่ 4  ความไม่สมบูรณ์ของนิติกรรม
1.
โมฆกรรม (ม.172 - 174)
 
1.1
เหตุที่ทำให้นิติกรรมเป็นโมฆะ
1.2
ผลแห่งนิติกรรมที่เป็นโมฆะ
(ก)
การกล่าวอ้างความเสียเปล่าแห่งโมฆกรรม (ม.172)
(ข)
โมฆกรรมไม่อาจให้สัตยบันได้ (ม.172)
(ค)
นิติกรรมที่เป็นโมฆะแต่เพียงบางส่วนอาจแยกส่วนที่สมบูรณ์ออกได้ (ม.173)
(ง)
นิติกรรมที่เป็นโมฆะในลักษณะอย่างหนึ่งแต่อาจสมบูรณ์เป็นนิติกรรมอย่างอื่น (ม.174)
   
2.
โมฆกรรม (ม.175 - 181)
 
2.1
เหตุที่ทำให้นิติกรรมเป็นโมฆียะ
2.2
การบอกล้างโมฆียะกรรม
2.3
การให้สัตยาบัน โมฆียกรรม
   
3.
สรุปความแตกต่างของโมฆียกรรมกับโมฆกรรม
   
   
หมวดที่ 5  การแสดงเจตนา
1.
ความหมายของการแสดงเจตนา
2.
ประเภทของการแสดงเจตนา
 
2.1
การแสดงเจตนาโดยการกระทำอย่างใดอย่างหนึ่ง
(ก)
โดยชัดแจ้ง
(ข)
โดยปริยาย
2.2
การแสดงเจตนาโดยการนิ่ง
   
3.
การแสดงเจตนามีผลตามกฎหมายเมื่อใด
3.1
การแสดงเจตนาต่อบุคคลผู้อยู่ห่างโดยระยะทาง (ม.169)
3..2
การแสดงเจตนาต่อบุคคลซึ่งอยู่เฉพาะหน้า (ม.168)
3.3
การแสดงเจตนาต่อผู้เยาว์หรือผู้ซึ่งศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ หรือเสมือนไร้ความสามารถ (ม.170)
3.4
การแสดงเจตนาโดยไม่ต้องมีผู้รับการแสดงเจตนา
   
4.
การตีความการแสดงเจตนา
 
4.1
หลักการตีความการแสดงเจตนา ซึ่งทำไว้เป็นลายลักษณ์อักษร
4.2
หลักการเพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าตัวอักษร (ม.171)
4.3
การตีความให้เป็นคุณแก่คู่กรณีฝ่ายที่จะต้องเสียในมูลหนี้ (ม.11)
   
   
หมวดที่ 6  เงื่อนไขและเงื่อนเวลา
1.
เงื่อนไข (ม.182 - 190)
 
1.1
ลักษณะทั่วไป
1.2
ประเภทแห่งเงื่อนไข
1.3
ผลแห่งเงื่อนไขในระหว่างที่ยังไม่สำเร็จ
1.4
ผลแห่งเงื่อนไขเมื่อสำเร็จแล้ว
   
2.
เงื่อนเวลา (ม.191 - 193)
2.1
ลักษณะทั่วไป
2.2
ประเภทแห่งเงื่อนเวลา
2.3
ข้อสันนิษฐานในเรื่องเงื่อนเวลา
2.4
การเสียประโยชน์แห่งเงื่อนเวลา
   
3.
ความแตกต่างระหว่างเงื่อนไขกับเงื่อนเวลา
   
   
หมวดที่ 7  ระยะเวลา (ม.193/1 - 193/8)
1.
ลักษณะทั่วไป
2.
การเริ่มต้นแห่งระยะเวลา
3.
การสุดสิ้นแห่งระยะเวลา
4.
การผ่อนระยะเวลา
5.
กรณีวันสุดท้ายแห่งระยะเวลาเป็นวันหยุด
   
   
หมวดที่ 8  อายุความ (ม.193/9 - 193/35)
1.
ลักษณะทั่วไป
2.
กำหนดอายุความ
 
2.1
กำหนดอายุความ 2 ปี
2.2
กำหนดอายุความ 5 ปี
2.3
กำหนดอายุความ 10 ปี
   
3.
การเริ่มนับอายุความ
 
3.1
การเริ่มนับอายุความตั้งแต่ขณะแรกที่อาจจะบังคับสิทธิเรียกร้องได้ และต้งแต่เวลาแรกที่มีการละเมิดสิทธิ์
3.2
การเริ่มนับอายุความในกรณีที่จะต้องมีการบอกกล่าว
3.3
การเริ่มนับอายุความในกรณีที่จะต้องมีการบอกล้าง
   
4.
อายุความสะดุดหยุดลง
 
4.1
เหตุที่ทำให้สะดุดหยุดลง
 
(ก)
อายุความสะดุดหยุดลงโดยการกระทำของลูกหนี้
(ข)
อายุความสะดุดหยุดลงโดยการกระทำของเจ้าหนี้
   
4.2
กรณีไม่นับว่าเป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง
4.3
ผลของการที่อายุความสะดุดหยุดลง
   
5.
การขยายหรือย่นอายุความ
6.
ผลของการที่อายุความครบกำหนดบริบูรณ์
7.
การสละประโยชน์แห่งอายุความ
8.
การยกอายุความขึ้นเป็นข้อต่อสู้
   
ส่วนที่ 2
สัญญา
 
หมวดที่ 1  ลักษณะทั่วไป
1.
สัญญากับบ่อเกิดแห่งหนี้
2.
การแบ่งประเภทของสัญญา
3.
สาระสำคัญของสัญญา
   
 
หมวดที่ 2  การก่อให้เกิดสัญญา
1.
คำเสนอ
1.1
ลักษณะของคำเสนอ
1.2
ผลของคำเสนอ
1.3
คำเสนอสิ้นความผูกพัน
1.4
การถอนคำเสนอก่อนสิ้นความผูกพัน
   
2.
คำสนอง
 
2.1
ลักษณะของคำสนอง
2.2
ผลของคำสนอง
2.3
คำสนองกลายเป็นคำเสนอ
   
3.
กรณีคำเสนอกับคำสนองถูกต้องตรงกัน
 
3.1
สัญญาเกิดเมื่อคำเสนอกับคำสนองถูกต้องตรงกัน
3.2
สัญญาไม่เกิดเพราะไม่ได้ตกลงกันหมดทุกข้อ หรือไม่ได้ทำเป็นหนังสือ
3.3
สัญญาเกิดแม้ไม่ได้ตกลงกันหมดทุกข้อ
   
4.
การตีความสัญญา (ม.368)
   
 
หมวดที่ 3  คำมั่น
1.
ลักษณะทั่วไปของคำมั่น
2.
คำมั่นจะให้รางวัลแก่ผู้กระทำการอันใดอันหนึ่ง (ม.362)
3.
คำมั่นจะให้รางวัลแก่ผู้ชนะการประกวด (ม.365)
   
 
หมวดที่ 4  ผลแห่งสัญญา
1.
สัญญาต่างตอบแทน (ม.369 - 372)
2.
ข้อสัญญายกเว้นความรับผิดของลูกหนี้ไว้ล่วงหน้า (ม.373)
3.
สัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอก (ม.374 - 376)
   
 
หมวดที่ 5  มัดจำและเบี้ยปรับ
1.
มัดจำ (ม.377 - 378)
1.1
ลักษณะของมัดจำ
1.2
ผลของมัดจำ
   
2.
เบี้ยปรับ (ม.379 - 385)
 
2.1
ลักษณะของเบี้ยปรับ
2.2
ผลของเบี้ยปรับที่กำหนดเป็นเงิน
2.3
ผลของเบี้ยปรับที่กำหนดเป็นการชำระหนี้อย่างอื่น
2.4
เบี้ยปรับที่สูงเกินส่วน
2.5
หน้าที่พิสูจน์เพื่อโต้แย้งการริบเบี้ยประกัน
   
3.
สรุปความแตกต่างระหว่างมัดจำและเบี้ยปรับ
   
 
หมวดที่ 6  การเลิกสัญญา (ม.386 - 394)
1.
สิทธิในการเลิกสัญญา
1.1
สิทธิเลิกสัญญาโดยบทบัญญัติแห่งกฎหมาย
1.2
สิทธิเลิกสัญญาโดยข้อสัญญา
   
2.
การใช้สิทธิเลิกสัญญา
3.
ผลของสัญญา
 
3.1
การกลับคืนสู่ฐานะเดิมของคู่สัญญา
3.2
สิทธิเรียกร้องค่าเสียหาย
3.3
การชำระหนี้ในการกลับคืนสู่ฐานะเดิม
   
4.
สิทธิเลิกสัญญาระงับ
5.
การเลิกสัญญาโดยการตกลงกันของคู่สัญญา
   
หนังสือ
       
1.
ดาราพร ถิระวัฒน์, กฎหมายสัญญา : สถานะใหม่ของสัญญาในปัจจุบัน และปัญหาข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม (กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2538)
2.
จำปี โสตถิพันธุ์ คำอธิบายหลักกฎหมายนิติกรรมสัญญา (พิมพ์ครั้งที่ 3) สำนักพิมพ์วิญญูชน
3.
อักขราทร จุฬารัตน์, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วย นิติกรรมและสัญญา
4.
ประกอบ หุตะสิงห์, กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา
5.
พวงผกา บุญโสภาคย์, คำบรรยายกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรม และสัญญา
6.
เสริม วินิจฉัยกุล, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ลักษณะนิติกรรมและหนี้
7.
จิ๊ด เศรษฐบุตร, หลักกฎหมายแพ่งลักษณะนิติกรรมและหนี้
8.
อนุมัติ ใจสมุทร, คำอธิบายกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรม
9.
เสนีย์ ปราโมช, ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและหนี้
10.
ศักดิ์ สนองชาติ, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรม และสัญญา
11.
หยุด แสงอุทัย, กฎหมายแพ่งลักษณะมูลหนี้หนึ่ง
12.
จิตติ ติงศภัทิย์, ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 2 มาตรา 354 ถึง 452 ว่าด้วยมูลแห่งหนี้
13.
พระยาเทพวิฑุร
(บุญช่วย วณิกกุล)
คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 1 - 2 มาตรา 1 - 240
14.
อัครวิทย์ สุมาวงศ์, บันทึกคำบรรยายวิชากฎหมายลักษณะนิติกรรมและสัญญา ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา
15.
ปันโน สุขทรรศนีย์, ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา
16.
กำชัย จงจักรพันธ์, คำอธิบาย ป.พ.พ. เรียกมาตราว่าด้วยนิติกรรมระยะเวลาอายุความ (กองทุน ศาสตราจารย์ จิตติ ติงศภัทิย์ 2545)
17.
กำชัย จงจักรพันธ์, คำอธิบาย ป.พ.พ. ว่าด้วยระยะเวลาและอายุความ (พิมพ์ครั้งที่ 4) (โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน, 2544)
18.
กำชัย จงจักรพันธ์, คำอธิบาย ป.พ.พ. ว่าด้วยนิติกรรม (เปรียบเทียบนิติกรรม พ.ศ. 2468 กับนิติกรรม พ.ศ. 2535 พิมพ์ครั้งที่ 3) (สำนักพิมพ์ประกายพรึก, 2542)
19.
กำชัย จงจักรพันธ์, คู่มือกฎหมายลักษณะนิติกรรมและสัญญา (พิมพ์ครั้งที่ 6) (สำนักพิมพ์ธรรมศาสตร์, 2544)
20.
กำชัย จงจักรพันธ์, รายงานวิจัยเรื่อง "ปัญหาความหมายและผลทางกฎหมายของ ป.พ.พ. มาตรา 149"
       
บทความอ่านประกอบ
 
จะได้แจ้งให้นักศึกษาทราบเป็นครั้ง ๆ ไปเพื่อเตรียมตัวในการสัมมนาแต่ละครั้ง